Chọn năm sinh âm lịch của gia chủ (người đứng ra làm nhà) để xem Kim Lâu, Hoang Ốc, Tam Tai trong 10 năm tới, kèm gợi ý tuổi mượn làm nhà theo tục lệ.
Gia chủ Ất Sửu 1985 · mệnh Hải Trung Kim
Năm có thể làm nhà: 2027
Khi năm cần làm nhà mà gia chủ phạm Kim Lâu, Hoang Ốc hoặc Tam Tai, dân gian có lệ nhờ một người hợp tuổi đứng ra làm lễ động thổ, cất nóc. Danh sách lọc các năm sinh tuổi mụ 25–70 không phạm ba điều trên, không xung Thái Tuế và không xung, hình, hại với gia chủ.
Đinh Dậu 1957
tuổi mụ 70, Hoang Ốc Nhất Cát; tam hợp với gia chủ
Kỷ Dậu 1969
tuổi mụ 58, Hoang Ốc Nhất Cát; tam hợp với gia chủ
Quý Dậu 1993
tuổi mụ 34, Hoang Ốc Nhất Cát; tam hợp với gia chủ
Mậu Thân 1968
tuổi mụ 59, Hoang Ốc Nhì Nghi
Đây là tục lệ, mỗi địa phương làm khác nhau. Không cần mua lễ vật đắt tiền; điều quan trọng là thi công an toàn và tài chính vừa sức.
Tuổi mụ = năm làm nhà − năm sinh âm lịch + 1.
Kim Lâu: tuổi mụ chia 9 dư 1, 3, 6, 8 là phạm.
Hoang Ốc: (hàng chục + hàng đơn vị của tuổi mụ) chia 6 lấy dư: 1 Nhất Cát · 2 Nhì Nghi · 3 Tam Địa Sát · 4 Tứ Tấn Tài · 5 Ngũ Thọ Tử · 0 Lục Hoang Ốc. Tốt: Nhất Cát, Nhì Nghi, Tứ Tấn Tài. Tương đương cách đếm 10 Nhất Cát, 20 Nhì Nghi, 30 Tam Địa Sát… mỗi năm lẻ tiến một cung.
Tam Tai: Thân–Tý–Thìn gặp năm Dần, Mão, Thìn · Dần–Ngọ–Tuất gặp Thân, Dậu, Tuất · Hợi–Mão–Mùi gặp Tỵ, Ngọ, Mùi · Tỵ–Dậu–Sửu gặp Hợi, Tý, Sửu.
Phạm bất kỳ điều nào trong ba điều trên → nên tránh (hoặc mượn tuổi). Không phạm nhưng xung Thái Tuế → cân nhắc. Không phạm và chi năm hợp tuổi → năm đẹp.
Làm nhà là việc lớn của đời người, tốn nhiều công sức và tiền bạc. Từ xưa, trước khi động thổ, gia chủ thường xem tuổi để chọn năm khởi công cho yên tâm. Ba điều được xét nhiều nhất là Kim Lâu, Hoang Ốc và Tam Tai. Công cụ này tính sẵn cả ba cho 10 năm tới, kèm gợi ý "mượn tuổi" nếu năm nay chưa hợp.
Tuổi được dùng là tuổi mụ của người đứng ra làm nhà, thường là người đàn ông trụ cột hoặc người đứng tên chủ đầu tư. Tuổi mụ bằng năm làm nhà trừ năm sinh âm lịch cộng thêm 1.
Kim Lâu: lấy tuổi mụ chia 9, dư 1, 3, 6, 8 là phạm (Kim Lâu Thân, Thê, Tử, Lục Súc). Ví dụ tuổi mụ 37 chia 9 dư 1 nên phạm Kim Lâu Thân.
Hoang Ốc: có 6 cung đếm vòng tròn là Nhất Cát, Nhì Nghi, Tam Địa Sát, Tứ Tấn Tài, Ngũ Thọ Tử, Lục Hoang Ốc. Cách đếm phổ biến đặt tuổi 10 ở Nhất Cát, 20 ở Nhì Nghi, 30 ở Tam Địa Sát, 40 ở Tứ Tấn Tài, 50 ở Ngũ Thọ Tử, 60 ở Lục Hoang Ốc, rồi mỗi năm lẻ tiến thêm một cung. Cách nhẩm nhanh: cộng chữ số hàng chục với hàng đơn vị của tuổi mụ, chia 6 lấy dư (dư 0 là Lục Hoang Ốc). Ba cung Nhất Cát, Nhì Nghi, Tứ Tấn Tài được coi là tốt.
Tam Tai: tuổi Thân, Tý, Thìn gặp Tam Tai vào các năm Dần, Mão, Thìn; tuổi Dần, Ngọ, Tuất vào năm Thân, Dậu, Tuất; tuổi Hợi, Mão, Mùi vào năm Tỵ, Ngọ, Mùi; tuổi Tỵ, Dậu, Sửu vào năm Hợi, Tý, Sửu.
Khi năm cần làm nhà mà gia chủ phạm một trong ba điều trên, tục lệ có cách "mượn tuổi": nhờ một người (thường là nam giới, hợp tuổi gia chủ, không phạm Kim Lâu, Hoang Ốc, Tam Tai trong năm đó) đứng ra làm lễ động thổ và các lễ chính; gia chủ tạm tránh mặt lúc làm lễ. Danh sách gợi ý của Thiên Bàn lọc những năm sinh như vậy và không xung, hình, hại với tuổi gia chủ.
Đây là tục lệ dân gian, mỗi địa phương làm một khác. Điều cần nhất cho một ngôi nhà tốt vẫn là thiết kế hợp lý, thi công chắc chắn, giấy phép đầy đủ và dự trù tài chính vừa sức.
Theo lệ, xét theo tuổi người đứng ra làm nhà, thường là người chồng hoặc người trụ cột. Nếu người phụ nữ là chủ hộ và tự đứng tên thì có thể xét theo tuổi của chị.
Nhiều gia đình chọn mượn tuổi hoặc lùi sang năm khác. Nếu buộc phải làm, nên bàn với người lớn trong nhà và chọn ngày giờ kỹ. Đây là tục lệ tham khảo.
Sửa chữa nhỏ thường không cần. Đổ móng, nâng tầng, đập đi xây lại thì nhiều người vẫn xem như làm nhà mới.
Người cho mượn tuổi thường là nam giới, hợp tuổi gia chủ, không phạm Kim Lâu, Hoang Ốc, Tam Tai và không xung Thái Tuế trong năm làm nhà. Họ đứng ra làm lễ động thổ và lễ cất nóc.
Không nên. Năm đẹp chỉ là yếu tố tham khảo; khả năng tài chính và sự chuẩn bị chu đáo quan trọng hơn nhiều.
